De media proberen voortdurend verwarring te zaaien over de oorzaak van de oversterfte. De nadruk bij de media ligt vaak op onderzoeken die zouden aantonen dat de vaccinaties sterfte onder gevaccineerden tot wel 30% omlaag brengt. Dat is verwarrend, aangezien we al 5 jaar op rij juist te maken hebben met forse oversterfte. Is dat griep of corona? Des te verrassender was het dat er bij het AD een andere wind lijkt te waaien.

Big five aan virusinfecties raast door Nederland kopt het AD. Marion Koopmans en Ab Osterhaus doen weer hun uiterste best om ons de schuld in de schoenen te schuiven: “we zijn de in 2020 geïntroduceerde maatregelen vergeten”. Die waren geïntroduceerd om corona te bestrijden zolang we nog geen vaccins hadden. Het uitblijven van griep in 2020 zou het bewijs zijn van de effectiviteit van de maatregelen, ondanks de enorme sterfte wegens COVID-19. Laten we eens naar de cijfers kijken.

Griep

Het RIVM publiceert op weekbasis het aantal meldingen bij de huisarts van “Griepachtige klachten”. In deze grafiek zien we de weergave van deze cijfers van september 2016 tot heden.

We zien hier eerst vier griepgolven t/m het voorjaar van 2020. De eerste twee herkennen we. Dat zijn de griepgolven in de seizoenen 2016/2017 en 2017/2018, die beide flink wat slachtoffers eisten. De derde was een griepgolf in 2018/2019, een onschuldige variant, die weinig sterfte veroorzaakte.

In het seizoen 2019/2020 zien we ook een griepgolf verschijnen, die flink aan het stijgen was gezien de meldingen bij de huisartsen, maar verdween vrij plotseling in maart 2020.

Van begin 2020 tot 2022 waren er vrijwel geen griepklachten volgens het RIVM. Het was de periode waarin corona heerste en de daarmee gepaard gaande klachten en overlijdens werden als een apart ziektebeeld geboekt: COVID-19. Als we deze in de grafiek inpassen in de grafiek met griepachtige klachten, krijgen we het volgende beeld

In maart 2020 brak de griepgolf vrij plotseling af en werd overgenomen door corona (rood). Het werd het een pandemie, maar niet van griep maar van corona. Corona leek de sterfte aan griep te voorkomen. Of was het eigenlijk toch griep; of beide? Feit is dat er tot de zomer van 2022 vrijwel geen griep meer werd gemeld bij de huisarts. Ook de PCR testen waren niet of nauwelijks in staat een vorm van Influenza terug te vinden. Wel zien we telkens een soort aanloop van griep rond oktober in 2020 en 2021, maar werd telkens afgebroken na de komst van de tweede golf en de Deltagolf.

Griep of corona?

De periode zonder griep hield aan tot de winter van 2021/2022. Vroeg in het griepseizoen, in november 2021 ontstond er weer een respiratoire ziektegolf, die de Deltagolf werd genoemd. Dit was volgens een rapport van het RIVM/CBS voor een klein deel ook influenza. Maar de latere cijfers van het RIVM lieten in vergelijking met die van het CBS zien dat deze golf voor rond de 75% bestond uit “iets anders”.

Daarna volgen er nog vier griepgolven; we zitten op het moment van schrijven in de vijfde. Zo op het eerste gezicht niet imponerend als we het aantal griepmeldingen vergelijken met die van vóór 2020. Maar dat beeld verandert als we naar de sterftecijfers kijken. Dan blijkt dat de eerstelijnszorg voor een deel moet zijn overgeslagen. Heel verwonderlijk is dat niet: in maart 2020 adviseerde de overheid: “Bij milde klachten hoeft de huisarts niet gebeld te worden, omdat het een gewone verkoudheid kan zijn. Advies is om thuis uit te zieken en te zorgen dat je anderen niet besmet. Als de klachten erger worden, neem dan telefonisch contact op met de huisarts.” (Hygiënemaatregelen van belang om verspreiding coronavirus tegen te gaan). Op 12 maart 2020 werd dit expliciet herhaald: “Blijf thuis bij klachten […] Bel pas met huisarts als klachten verergeren.” Inmiddels weten wij dat de huisartsen die op zo’n telefoontje actie ondernamen, door de inspectie worden vervolgd. Het aantal huisartsmeldingen is dus geen betrouwbare maatstaf.

Oversterfte tot 2021

We gaan de griep (geteld door het RIVM) vergelijken met de waargenomen sterfte door het CBS. Eerst kijken we naar het patroon tot het einde van de tweede golf.

We zien dat de oversterfte (de zwarte lijn) en het aantal griepmeldingen (de blauwe lijn) tot maart 2020 tamelijk gelijk oplopen. In de zomers van 2017 en 2018 ondersterfte na de griepgolven (let op: de schaal van de oversterfte rechts begint bij -200).

In de herfst van 2019 zien we een griepgolf aankomen die naadloos overgaat in de eerste golf. Pas als het aantal meldingen is gestegen tot het hoogste niveau van de griepmeldingen in 2017, worden de griepachtige klachten toegeschreven aan COVID-19. Griepmeldingen worden vrijwel niet meer gedaan tot 2022.

Wat we verder wel zien in 2020 is dat de ondersterfte die altijd volgt op oversterfte tijdens een griepgolf, ook volgt op de eerste golf. Dus als we de corona-cijfers vervangen door griep, dan hebben we tot eind 2020 geen andere situatie in vergelijking met griep. Er overleden weliswaar in korte tijd meer mensen dan bij een flinke griep, maar het duurde ook korter: de piek was al voorbij toen de maatregelen pas werden ingezet.

De tweede golf was bijzonder, omdat die heel vroeg in het seizoen kwam. In september was er door de maatregelen nog onvoldoende weerbaarheid opgebouwd. Door het flatten  the curve effect, raakten er veel minder mensen tegelijkertijd besmet en moest deze golf langer duren dan normaal (De uitleg van het RIVM zelf was tot voor kort nog te vinden op X; klik op de afbeelding om deze toch terug te kunnen kijken). Vanaf eind december 2020 daalde de oversterfte alweer richting de te verwachten ondersterfte.

Toch werd de ondersterfte nimmer bereikt. Medio februari stagneerde de daling, het was de start van een geheel ander patroon, dat we ook De Big Five zouden kunnen noemen.

De Big Five

In februari 2021 veranderde het sterftepatroon, de ondersterfte die we zagen na de eerste golf maakte gaandeweg plaats voor oversterfte. De vaccinaties die vanaf februari werden gezet, maakten de belofte niet waar: het aantal besmettingen verminderde niet. Ondanks de vaccins daalde de incidentie van corona maar langzaam, zoals we ook in deze grafiek kunnen zien.

De eerste golf in deze grafiek is de Deltagolf. Een mysterieuze golf waarover het CBS en RIVM het tot op de dag van vandaag niet eens zijn. Het RIVM meldde op de top van de golf dat 30% van de sterfte toe te schrijven was aan corona. Het CBS kwam tot bijna 100%. Ondanks de vaccinaties, was de oversterfte tijdens de Deltagolf hoger dan bij de vorige golven.

Nog vreemder is het dat RIVM nauwelijks griepachtige klachten registreerde tijdens de Deltagolf. Bij de daaropvolgende griepgolven werd er wel weer griep geturfd, maar bleef het aantal meldingen toch ruim onder de 100/100.000 steken, terwijl dat bij de griep van 2018 boven de 150/100.000 uitsteeg.

Wat verder opvalt is dat de kenmerkende vorm van de griepgolven sinds 2022 is verdwenen. Tot voor 2022 was het altijd een golf met een vrij duidelijk begin en eind, altijd gevolgd door een ondersterfte, ook bij corona. De Deltagolf was de laatste sterftegolf die een klassieke klokvormige vorm had. Vanaf 2022 zien we een voortdurend golvend patroon (zomer en winter door), wel met een duidelijke top ergens in het midden en ook blijft de ondersterfte uit.

Vijf griepgolven sinds het einde van corona, die stuk voor stuk heftiger waren dan de eerste golf. Met recht kunnen we inmiddels ook hier spreken van de Big Five. Het AD gebruikte deze term al, maar bedoelde daar iets anders mee. Maar het geluid bij de klassieke media lijkt wel te veranderen: corona heeft nu een plaatsje gekregen tussen vier andere respiratoire virussen die jaarlijks terugkeren. Met recht kunnen we deze nu de Big Five noemen, want de sterfte tijdens de golven is meer dan verdubbeld.

Seizoen cijfers

Als we dan toch iets cijfermatigs willen zeggen over de hevigheid van een respiratoire aandoening, dan zullen we de cijfers over een heel seizoen moeten bekijken. Dat wil dus zeggen de totale gesommeerde oversterfte van juli t/m juni van het daaropvolgende jaar. Dat heeft een aantal voordelen:

• We hoeven ons geen zorgen te maken over de keuze van begin en eind van een griepgolf.
• We hoeven geen onderscheid te maken tussen corona en griep.
• De ondersterfte volgend op oversterfte wordt automatisch verrekend

Zo kunnen we de ontwikkeling van de oversterfte per seizoen vanaf de eerste golf goed volgen.

We zien hier vanaf het seizoen 2021/22 vijf griepgolven ontstaan, die stuk voor stuk tweemaal zoveel oversterfte opleveren als de eerste golf. We kunnen hier dus met recht spreken over een Big Five.

In 2020 en 2021 was de sterfte aan covid-19 hoger dan de oversterfte, vanwege de ondersterfte die er tijdens en rondom de coronagolven was.

Maar kijk eerst eens naar de oversterfte in het jaar 2018, de heftige griepgolf! Daar blijft door de daaropvolgende ondersterfte al binnen een jaar vrijwel niets meer van over. In 2019 zelfs ondersterfte door het uitblijven van griep. Ook de tweede golf oogt zelfs mild in vergelijking tot de Big Five (je zou zelfs de oversterfte door de eerste golf kunnen wegstrepen tegen de ondersterfte een jaar eerder). De Deltagolf in het seizoen 2021/22 gaf zelfs bijna driemaal zoveel oversterfte als de eerste golf en toch was het geen voorpaginanieuws. De sterfte aan COVID-19 zelf was immers minder dan de helft vergeleken met de beide coronagolven. Ook de oversterfte bij de vijfde griepgolf (die nog aan het opbouwen is) is nu al het dubbele van de eerste golf.

Wie geeft het laatste zetje?

Voor mensen met ernstig onderliggend lijden kunnen de “Big Five” fungeren als het laatste zetje dat het leven beëindigt. Vaccinatie tegen één van deze vijf virussen zal dat zetje veelal verschuiven naar een van de andere vier. Het stelt het sterven hoogstens wat uit en vermindert mogelijk het lijden dat bij die specifieke infectie hoort. Uiteindelijk blijft de keuze aan de betrokkene zelf: wie of welke aandoening mag dat laatste, beslissende duwtje geven? Het is een persoonlijke afweging van risico’s, kwaliteit van leven en autonomie, die met respect en zonder oordeel tegemoet moet worden getreden.

Wat zegt de wetenschap?

De wetenschappelijke wereld is tot op het bot verdeeld over de zegeningen van de vaccins. Het meeste geluid wordt geproduceerd door de groep die via studies de grootste successen van de mRNA vaccins proberen aan te tonen. Frans onderzoek ziet meer dan tienmaal zo veel COVID-19 doden bij ongevaccineerden in vergelijking tot hun wel gevaccineerde buren. Ook is de sterfte ongeacht de doodsoorzaak 30% lager bij gevaccineerden. Een ongekend, maar ook onwaarachtig succes van de wetenschap.

Niet alleen het Franse onderzoek maar ook ons eigen Nivel ziet dat. Er is wel een verschil tussen de Franse vaccins en de Nederlandse. Nivel ziet dit elixer fenomeen met name gedurende de eerste 3 maanden van het niet nemen van het vaccin, terwijl de Fransen dit gedurende de 4 jaren van hun onderzoek hebben vastgesteld. Sterk spul dus die Franse vaccins!

Waar blijven de media?

In de eerste jaren na de introductie van de mRNA-vaccins jubelde de prijswinnende mainstream journalistiek over de vermeende bescherming tegen corona. Tegelijk negeerde ze stelselmatig alarmerende signalen. Ongekende oversterfte in landen als Japan werd amper serieus onderzocht. Daar explodeerden de sterftecijfers in 2022 en 2023 na massale vaccinatie, terwijl covid zelf slechts een fractie verklaarde. Grote griepgolven en toegenomen influenza-achtige klachten na vaccinatie kregen nauwelijks kritische aandacht. Studies die enige kortdurende bescherming aantoonden, werden opgeblazen tot onbetwistbare dogma’s.

Elke suggestie van een verband tussen oversterfte en de vaccins werd direct als complottheorie afgedaan. Dit was geheel in lijn met het overheidsbeleid, dat honderden miljoenen investeerde in het verhogen van de vaccinatiebereidheid. (Bron) Het publieke debat werd gesmoord en het vertrouwen in media én wetenschap brokkelde daardoor af. De journalistiek weigert nog steeds de echt lastige vragen te stellen.

Conclusies

De analyse van de sterfte- en griepmeldingscijfers laat een opvallend patroon zien: na de initiële coronagolven in 2020–2021 is er sinds begin 2021 geen structurele ondersterfte meer waargenomen na infectiegolven. In plaats daarvan zien we een aanhoudend golvend patroon van oversterfte dat samenvalt met opeenvolgende virusuitbraken.

Terwijl klassieke griepgolven vóór 2020 vrijwel altijd werden gevolgd door duidelijke ondersterfte (waardoor de netto-impact over een seizoen vaak beperkt bleef), ontbreekt die compensatie sindsdien structureel. De veronderstelde mortaliteitsreductie van 30% of meer door COVID-vaccinatie – zoals sommige studies claimen – kan de waargenomen totale oversterfte niet verklaren zonder extreem onwaarschijnlijke aannames over het sterfterisico bij ongevaccineerden tijdens latere virusgolven.

Dit alles wijst erop dat de huidige hoge virusdruk (influenza, RSV, hMPV, corona en mogelijk andere luchtwegvirussen) in een kwetsbaarder en/of anders kwetsbare populatie terechtkomt dan voorheen, zonder dat de verwachte “opruiming” van de allerzwaksten nog volledig plaatsvindt na elke piek. Of dit primair het gevolg is van immunologische verschuivingen, uitgestelde sterfte door eerdere maatregelen, vaccin-gerelateerde effecten, veranderde virusdynamiek of een combinatie daarvan, blijft onderwerp van discussie.

Het enige mogelijke effect van vaccinatie lijkt dat de (extra) sterfte aan COVID-19 plaats heeft gemaakt voor extra sterfte aan andere respiratoire (“laatste zetje”) aandoeningen. Het lijkt dus neer te komen op een keuze waar je voorkeur naar uitgaat als overlijdensoorzaak: griep of COVID-19.

Feit is dat de klassieke seizoensdynamiek van sterfte aan luchtweginfecties sinds 2021 duidelijk is doorbroken en dat dit – ondanks vaccinatiecampagnes – leidt tot aanhoudend verhoogde sterfte, met name in de winterperiodes. Zolang de media en volksgezondheidsinstanties deze structurele wijziging niet serieus in kaart brengen en causale hypotheses eerlijk toetsen, blijft het publieke vertrouwen in beide verder eroderen.