Vanaf de eerste berichten dat de vaccins eraan zouden komen, waren de oordelen hierover lovend en een wetenschappelijke prestatie van formaat. Het vaccin zou 95% bescherming geven, maar nog onduidelijk was wat ermee werd bedoeld. Gaandeweg werd wel duidelijk dat dit sterk tegen ging vallen, maar hoeveel? Was dit een verdampende bescherming van de mRNA vaccins?
Minister De Jonge trapte in maart 2021 af met deze grafiek, die hij kennelijk zelf ook niet begreep.
Dalende besmetting- en sterftecijfers in de verpleeghuiszorg waren voor hem het belangrijkste signaal dat de vaccinaties hielpen. Wat hij over het hoofd zag, was dat deze cijfers al twee maanden eerder aan het dalen waren, ruim voordat de eventuele effecten van vaccinatie zichtbaar konden zijn.
Een verdampende bescherming van de vaccins voordat deze nodig was.
TU-Delft
Kennelijk ontstond er gedurende de zomer van 2021 twijfel over de mate van bescherming, want behalve een booster was aanvullende bescherming voor gevaccineerden nodig via een QR-code. Na vaccinatie gaf deze het toegangsrecht voor openbare voorzieningen. De QR-code die daarvoor gebruikt zou worden, had een paar smaken: 2G als je Gevaccineerd was of bewezen een infectie had doorGemaakt. Een mildere variant was 3G, waarbij je ook tijdelijke privileges kreeg nadat je Getest was. Om de vaccinatiebereidheid te vergroten, werd aangestuurd op de 2G variant. Die moest een duwtje in de rug krijgen door een onderzoek van TU-Delft, dat een aanmerkelijk voordeel van 2G boven 3G aan zou tonen.
Uit dat rapport zou moeten blijken dat de invoering van 2G een daling van 94% op het aantal ziekenhuisopnames zou opleveren ten opzichte van 3G. Haast te mooi om waar te zijn.
Na analyse van Maurice en mijzelf, bleek het voordeel op een grove rekenfout te berusten. Wij schreven daarover dit artikel: De Fata Morgana van het 2G rendement. Er zat niet alleen een rekenfout in, de berekeningen waren bovendien gebaseerd op achterhaalde cijfers. Na het vervangen door realistischere cijfers, was er een verdampende bescherming, als sneeuw voor de zon.
Ons rapport is bij de Tweede Kamer terecht gekomen en leidde tot Kamervragen. TU-Delft erkende de fouten en kwam met een herziene versie. Het wetsvoorstel werd daarna ingetrokken.
Betere vaccinatiecijfers
De interpretatie van cijfers leunt sterk op betrouwbare cijfers voor de vaccinatiegraad voor elke leeftijdsgroep. Inmiddels zijn er betere cijfers beschikbaar voor de vaccinatiegraad door de tijd heen. We zien deze grafiek in het genoemde artikel.
We zien hier voor 4 leeftijdsgroepen het percentage gevaccineerden onder de positief getesten. Wat dat precies moet betekenen is natuurlijk de vraag, maar je kunt verwachten dat als bijvoorbeeld 60% binnen een bepaalde leeftijdsgroep is gevaccineerd, dat het aandeel gevaccineerden binnen positief getesten beduidend kleiner zal zijn. Immers, de belofte was dat het vaccin voor 95% zou beschermen tegen “iets”.
Als we voor het gemak aannemen dat de vaccinatiegraad 80% was, dan zien we nu al iets vreemds. In november 2021 was dat aandeel gestegen tot 80-90% en was dus helemaal geen klein aandeel. Ook zien we dat het percentage al vanaf juli voortdurend aan het stijgen was. Om hier meer over te kunnen zeggen, moeten we de exacte vaccinatiecijfers erbij halen. Die hebben we inmiddels per leeftijdsgroep.
De leeftijdsgroep van 50-59 jaar kwam als laatste aan de beurt. Als we voor deze groep het percentage positieve uitslagen afbeelden in dezelfde grafiek, dan zien we dat deze met een vertraging van ongeveer twee maanden ongeveer de vaccinatiegraad volgt. Daaruit volgt dat het vaccin dus twee maanden bescherming geeft tegen infectie. Als we ons ook nog eens realiseren dat de registratie van de vaccinaties grote achterstand opliep (lees bv. Administratieve oversterfte volgens CIMS), dan is het niet uit te sluiten dat het vaccin geen enkele bescherming tegen infectie bood: een verdampende bescherming gedurende de zomer, waarin er vrijwel geen corona was.
Als we met deze ogen naar de onderbouwing van de 2G kijken, dan blijft er zelfs met de foutieve berekening helemaal niets over van de effectiviteit van de QR-code.
We zien verder nog iets heel opmerkelijks. De vaccinatiegraad voor 80+ was 88%, terwijl vanaf oktober 2021 het aandeel positief getesten tot 90% steeg. Dus gevaccineerde 80+ers werden meer dan 10% vaker besmet dan de 12% ongevaccineerden. Na correctie voor confounding (HVE en ontbrekende registraties) waarschijnlijk nog zelfs veel meer!
De Bolletjesgrafieken
In juni 2026 zijn de destijds door het RIVM gemaakte “Bolletjes grafieken” weer openbaar gemaakt, na een herhaaldelijk verzoek daartoe door Willem Engel. Deze grafieken zijn destijds gebruikt als onderbouwing van het nut van vaccinatie. Dit is een voorbeeld van zo’n grafiek.
Er zijn drie hoofdgroepen te onderscheiden (ongevaccineerd, basisserie en geboosterd), waarvan met bolletjes is aangegeven hoeveel mensen uit een groep een ander hebben besmet. Daarbinnen wordt weer onderscheid gemaakt in 10 leeftijdsgroepen. De grootte van een bolletje geeft het aantal besmettingen weer.
Als voorbeeld zien we in het grafiekje rechtsonder twee grotere bolletjes. Dat zijn dus de 30-49-jarigen die geboosterd zijn en kinderen van 5-11 jaar hebben besmet.
Een omgekeerd beeld zien we linksboven: ongevaccineerde kinderen hebben 30-49-jarige geboosterden besmet. Dat lijken dus telkens besmettingen binnen een gezin tussen gevaccineerde ouders en ongevaccineerde kinderen. Maar alle combinaties lijken mogelijk. Eigenlijk is er niet veel meer mogelijk dan te concluderen dat vaccinatie transmissie niet voorkomt. Inmiddels weten we dit ook al langer.
Desondanks zijn de QR-maatregelen gewoon doorgezet, ondanks alle aanwijzingen zien we een verdampende bescherming van de vaccins. Ook voor komende herfst staat weer een vaccinatieronde gepland. Maar zo werkt de politiek nu eenmaal.